مجله خودرو
محاسبه ظرفیت بار پیکاپ پس از نصب تجهیزات آفرود
نصب وینچ، سپر فلزی، سینی محافظ و کابین بار، وزن پیکاپ را پیش از سوارشدن سرنشینان افزایش می‌دهد. بنابراین عدد ظرفیت بار در معرفی خودرو، الزاماً وزن باری نیست که امروز می‌توانید به اتاق بار اضافه کنید. برای سفر آفرودی، باید بدانید پس از تجهیزات ثابت، افراد و وسایل سفر چقدر ظرفیت باقی می‌ماند و این وزن چگونه میان محورها تقسیم شده است.
چهار عددی که نباید با هم اشتباه شوند
وزن مجاز کل خودرو یا GVM، سقف تعیین‌شده برای وزن خودرو در حالت بارگیری‌شده است؛ خود خودرو، سوخت، تجهیزات، سرنشینان و بار در این سقف جا می‌گیرند. ظرفیت بار یا Payload معمولاً اختلاف GVM و وزن آماده‌به‌حرکت خودرو است. پس راننده و همراهان نیز از ظرفیت بار استفاده می‌کنند. تعریف وزن مبنا و حدود مجاز را از دفترچه همان مدل، تیپ و نسخه بازار خودرو بخوانید؛ منابع خارجی این مقاله برای توضیح مفاهیم‌اند، نه تعیین ظرفیت نسخه‌های موجود در ایران. راهنمای ظرفیت بار تویوتا این تفاوت‌ها را توضیح می‌دهد.
بار محور، وزن تحمل‌شده توسط هر محور است و حد مجاز جداگانه دارد. ممکن است وزن کل خودرو زیر GVM باشد، اما چیدمان نامناسب، محور عقب را بیش‌ازحد بارگذاری کند. بنابراین جمع‌کردن وزن وسایل به‌تنهایی کافی نیست. راهنمای حمل بار فورد بر رعایت هم‌زمان ظرفیت کل، حدود محورها و توزیع مناسب بار تأکید دارد.
بار عمودی اتصال تریلر یا Towball Download، سهمی از وزن تریلر است که روی گوی اتصال خودرو وارد می‌شود. این بار از ظرفیت باقی‌مانده خودرو کم می‌کند و در کنترل بار محورها هم اهمیت دارد. ظرفیت یدک‌کشی، این محدودیت را حذف نمی‌کند؛ سقف وزن ترکیبی خودرو و تریلر یا GCM نیز باید رعایت شود. مقدار مجاز بار عمودی را از مشخصات خودرو و تجهیزات اتصال بررسی کنید. راهنمای رسمی نیسان این حدود را جداگانه معرفی می‌کند.
محاسبه را از وزن واقعی شروع کنید
روش کاربردی این است که خودرو را با تجهیزات نصب‌شده و وضعیت سوخت مشخص وزن کنید. از باسکول مناسب، وزن کل و وزن هر محور را بگیرید. در یادداشت وزن‌کشی بنویسید چه کسانی داخل خودرو بوده‌اند و چه وسایلی همراه آن بوده است. فورد در توضیح محاسبه‌گر خود هشدار می‌دهد که محاسبات تقریبی‌اند و برای کنترل حدود مجاز، وزن‌کشی پیش و پس از افزودن بار، تجهیزات یا اتصال تریلر لازم است.
اگر وزن مبنا شامل تجهیزات ثابت و سوخت کامل باشد، اما سرنشین و بار سفر نداشته باشد، ظرفیت باقی‌مانده از این رابطه به دست می‌آید: GVM منهای وزن مبنا، منهای وزن سرنشینان، منهای بار سفر و منهای بار عمودی تریلر. اگر هرکدام از این موارد هنگام وزن‌کشی حاضر بوده‌اند، دوباره کمشان نکنید. برای مثال، وزن وینچ نصب‌شده در عدد باسکول وجود دارد؛ کم‌کردن دوباره آن، نتیجه را اشتباه می‌کند.
مثال آموزشی؛ همه اعداد فرضی‌اند
فرض کنید GVM یک پیکاپ خیالی ۳۲۰۰ کیلوگرم است و وزن آن با سوخت کامل و تجهیزات ثابت، بدون سرنشین و بار سفر، ۲۵۲۰ کیلوگرم اندازه‌گیری شده است. ظرفیت اولیه باقی‌مانده ۶۸۰ کیلوگرم خواهد بود. حالا فهرست سفر را اضافه می‌کنیم:
- راننده و سه همراه، در مجموع: ۳۰۰ کیلوگرم
- آب و ظرف‌های آن: ۶۵ کیلوگرم
- ابزار، مواد غذایی و وسایل کمپ: ۹۵ کیلوگرم
- چمدان‌ها و وسایل شخصی: ۱۲۰ کیلوگرم
مجموع این موارد ۵۸۰ کیلوگرم است؛ پس ۱۰۰ کیلوگرم تا سقف وزن کل باقی می‌ماند. اگر تریلری با بار عمودی اندازه‌گیری‌شده ۱۵۰ کیلوگرم متصل شود، وزن خودرو به ۳۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد و ۵۰ کیلوگرم از سقف فرضی عبور می‌کند. این مقدار اضافه‌بار باید حذف شود؛ ضمن اینکه بار محورها و دیگر حدود یدک‌کشی هنوز نیازمند کنترل‌اند. این مثال فقط روش حساب را نشان می‌دهد و مشخصات هیچ مدل واقعی نیست.
چک‌لیست پیش از بستن بار سفر
- حدود GVM و محور جلو و عقب را از مدارک معتبر همان خودرو یادداشت کنید؛ به عدد یک تیپ مشابه اکتفا نکنید.
- تجهیزات ثابت و وسایل همراه را در دو فهرست جدا بنویسید تا چیزی جا نماند یا دوبار شمرده نشود.
- اقلام سنگین اتاق بار را پایین و نزدیک بخش جلویی آن بچینید، توزیع جانبی را متعادل نگه دارید و همه بارها را محکم مهار کنید؛ بار محورها را دوباره کنترل کنید.
- با چیدمان نهایی سفر وزن‌کشی کنید؛ پس از اضافه‌شدن مخزن، زاپاس، ابزار یا تغییر تعداد همراهان، محاسبه را به‌روز کنید.
- در صورت یدک‌کشی، بار عمودی اتصال، ظرفیت تجهیزات اتصال، وزن مجاز تریلر و سقف ترکیبی را نیز بررسی کنید؛ فشار باد و وضعیت تایرها باید مطابق دستور سازنده باشد.
ظرفیت استفاده‌نشده روی کاغذ، مجوز افزودن هر بار در هر نقطه خودرو نیست. معیار تصمیم، رعایت هم‌زمان همه حدود و وزن واقعی خودرو در آرایش سفر است. پیش از خرید وسیله جدید، جای آن را در همین حساب مشخص کنید.
